Hà Nội: Hơn 1000 năm lịch sử
Từ Thăng Long đến Hà Nội hiện đại: lịch sử thủ đô Việt Nam.
Tổng quan
Hà Nội, thủ đô của Việt Nam, là một trong những thành phố có người ở liên tục lâu đời nhất ở Đông Nam Á. Với lịch sử hơn một nghìn năm, thành phố đã trở thành trung tâm chính trị, văn hóa và giáo dục của Việt Nam qua nhiều triều đại, thời kỳ thuộc địa cho đến hiện đại.
Thành phố rộng khoảng 3.358 km² và có hơn 8 triệu dân, là thành phố lớn thứ hai Việt Nam sau Thành phố Hồ Chí Minh. Là thủ đô, Hà Nội là trung tâm hành chính chính của đất nước, nơi có Quốc hội, Chính phủ và các đại sứ quán nước ngoài.
Thăng Long — Khởi nguồn của kinh đô
Lịch sử Hà Nội với tư cách là đô thị bắt đầu từ năm 1010, khi vua Lý Thái Tổ định đô, đặt tên là Thăng Long (Rồng bay lên). Theo truyền thuyết, nhà vua nhìn thấy rồng vàng bay lên từ sông Hồng, coi đó là điềm lành cho kinh đô mới.
Dưới thời nhà Lý (1010–1225), Thăng Long phát triển thành kinh thành theo quy hoạch. Hoàng thành Thăng Long được xây dựng, cùng với Chùa Một Cột và nhiều công trình văn hóa lịch sử khác. Thành phố tiếp tục là kinh đô qua các triều đại Trần, Lê.
Thời Pháp thuộc
Năm 1873, quân Pháp chiếm Hà Nội, bắt đầu gần bảy thập kỷ cai trị thuộc địa. Người Pháp biến thành phố thành thủ đô của Đông Dương thuộc Pháp, xây dựng các đại lộ rợp bóng cây, công trình kiến trúc châu Âu và Nhà hát Lớn nổi tiếng. Phố cổ với những ngôi nhà ống truyền thống cũng có từ thời kỳ này.
Kiến trúc thuộc địa từ thời kỳ này gồm có Grand Palais, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam và nhiều biệt thự ở khu Pháp.
Thời hiện đại và thống nhất
Sau khi Việt Nam tuyên bố độc lập năm 1945, Hà Nội trở thành thủ đô của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Trong chiến tranh, thành phố bị ném bom nặng nề nhưng về cơ bản còn nguyên vẹn. Phố cổ, Hồ Hoàn Kiếm và Văn Miếu-Quốc Tử Giám đều trải qua cuộc chiến.
Sau thống nhất năm 1976, Hà Nội trở thành thủ đô của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Năm 1999, khu vực Hồ Hoàn Kiếm được cải tạo thành phố đi bộ, trở thành biểu tượng của sự đổi mới.
Hà Nội hôm nay
Ngày nay, Hà Nội hòa quyện di sản cổ kính với sự phát triển hiện đại. Phố cổ 36 phố phường, mỗi phố truyền thống mang tên một loại hàng hóa, vẫn là trung tâm thương mại của thành phố.
Thành phố là trung tâm giáo dục lớn với Đại học Quốc gia Hà Nội và nhiều trường đại học khác. Các danh thắng văn hóa gồm Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, cùng hệ thống đền chùa và di tích lịch sử phong phú. Hà Nội là một trong 11 địa phương được giữ nguyên trong cải cách hành chính 2025.